Wracamy do opowiadania

 Czas sobie płynie, a może raczej biegnie i już jesteśmy po wakacjach. Witam wszystkich moich piątoklasistów. Po kilku wstępnych tematach zajmiemy się znów opowiadaniem. Przypomnimy sobie, jak napisać dobre, to znaczy ciekawe opowiadanie. Zamieszczam dzisiaj porady i instrukcje, z których możecie skorzystać.

Piszemy opowiadanie.

Wybierz, temat, który Cię interesuje np. (lub wymyśl własny)

a) poszukiwanie skarbu

b) pomoc koledze, który… np. złamał sobie nogę

Określ, gdzie i kiedy będzie się toczyć akcja twojego opowiadania.

a) w starym zamku, na egzotycznej wyspie, w opuszczonym domu, w szkole ...

b) w czasie wakacji, w sobotni wieczór, w pogodny jesienny dzień

Kto będzie bohaterem twojego opowiadania? Jakie postacie wprowadzisz?

a) dwóch/trzech kolegów z klasy

b) rodzina

c) młody detektyw-amator

Jakie wydarzenia opiszesz w swoim opowiadaniu? Jak zaciekawisz czytelnika? Opracuj schemat przebiegu akcji i napisz w kilku punktach plan. np.

1. Informacja na lokalnej stronie internetowej o ukrytym skarbie.

2. Maciek i Franek wybierają się na wycieczkę do starego zamku.

3. Znalezienie tajemniczych znaków w jednej z komnat.

4. Podążanie za znakami i odkrycie zamaskowanych drzwi.

(wymyśl kolejne wydarzenia)

O czym powinieneś pamiętać rozwijając akcję?

• Staraj się opowiadać ciekawie, wprowadź jakieś wydarzenie, które przeszkodzi bohaterom.

• Zmierzaj do punktu kulminacyjnego, czyli takiego wydarzenia, które będzie pełne napięcia i emocji w związku z niepewnym losem postaci.

• Po tym emocjonującym wydarzeniu zakończ swoje opowiadanie informacją o tym, jak skończyła się przygoda. A może napiszesz, czego nauczyła bohaterów.

• Wprowadzaj do opowiadania informacje o bohaterach np. co czują lub myślą, jak wyglądają.

• Nie zapominaj o wprowadzaniu krótkich opisów miejsc, w których toczy się akcja.

• Możesz wprowadzić niedługi dialog.

Dodaję jeszcze ilustrację. Kto chce, może sam narysować własną do swojego opowiadania.😉

Jeszcze kilka uwag na temat opowiadania

 Zamieszczam dzisiaj kilka wskazówek, które wykorzystamy pisząc w klasie własne opowiadania o przygodzie Leszka i Mieszka - bohaterów wiersza Adama Mickiewicza "Przyjaciele". 

Opowiadanie. O czym warto pamiętać?

1. Twoje opowiadanie powinno się składać ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia. Jak zacząć? Pomyśl o tym, że chcesz ciekawie wprowadzić czytelnika w świat swojej opowieści, zainteresować go. Spróbuj na przykład tak:

Zdarzyło się to przed wielu laty/ dawno temu…

Przygoda, o której wam opowiem zdarzyła się…

Było słoneczne, majowe popołudnie…

W Twoim opowiadaniu powinny pojawić się informacje o tym, jak wygląda miejsce wydarzeń. Nie opisuj szczegółowo, ale używaj przymiotników, które pozwolą czytelnikowi wyobrazić sobie to miejsce np. stary las, w którym rosły rozłożyste dęby; piękna, leśna polana pełna pachnących kwiatów, ścieżka prowadziła między potężnymi, starymi dębami…

We wstępie wprowadź już swoich bohaterów.

2. Rozwinięcie opowiadania będzie przede wszystkim opisem wydarzeń - przygody, która spotkała bohaterów. Opowiedz o tym interesująco. Używaj słownictwa, które sprawi, że twoja historia będzie dynamiczna: nagle…, w pewnej chwili…, wnet…, raptem…, błyskawicznie…, rzucił się…, w trzy sekundy wdrapał się…

Nie zapomnij też o nazywaniu uczuć swoich bohaterów, przecież przeżywają oni silne emocje.

Ważnym momentem opowiadania będzie nieoczekiwany zwrot akcji. W naszym przypadku odejście niedźwiedzia. Jeśli potrafisz, możesz o tym pełnym napięcia wydarzeniu opowiedzieć z humorem.

3. Nie zapomnij o zakończeniu opowiadania. W tym miejscu jako narrator możesz wprowadzić pewien komentarz do tej historii np. Ta przygoda wiele Mieszka nauczyła. Zrozumiał…

Trudna sztuka opowiadania

 Uczymy się na lekcjach języka polskiego pisać opowiadanie. Jest to umiejętność dość trudna, ponieważ wymaga stworzenia dość długiego tekstu, który będzie ciekawy, spójny i poprawny językowo (oraz ortograficznie oczywiście 😉). Dobrym materiałem do ćwiczeń może być komiks, a właściwie jego fragment, który spróbujemy przekształcić w opowiadanie. Wiecie dobrze, że w każdym komiksie najważniejszy jest obraz, któremu towarzyszą słowa bohaterów umieszczone w dymkach. Jak zatem przekształcić obrazkową historyjką w opowiadanie? Podaję Wam przykład opowiadania napisanego na podstawie krótkiego fragmentu komiksu: Mirmił, Kajko i Kokosz wracają z polowania do grodu. Jest noc, a więc bramę zastają zamkniętą. Obraz jak widzicie został wygenerowany przez Gemini.

A teraz przykładowe opowiadanie napisane przeze mnie.

Był ciepły, letni wieczór. Kasztelan Mirmił i jego dwaj wojowie wracali z polowania. Jechali ścieżką, która brzegiem jeziora prowadziła prosto do grodu. Byli trochę źli i zmęczeni, bo nie udało im się nic upolować. Kokosz, który prawie zawsze był głodny, liczył na to, że żona kasztelana przygotowała obfitą kolację. Marzyła mu się pieczeń z dzika.

Po godzinie jazdy w coraz większych ciemnościach przez stary las zobaczyli wieżę wznoszącą się nad bramą grodu. W okienku izby strażników dostrzegli światełko.

- No, nareszcie jesteśmy w domu! – powiedział Mirmił.

- Zaraz zastukam w bramę i zawołam strażników. – odezwał się basem Kokosz.

Po chwili rozległy się głośne dźwięki: „Dong! Dong!” Siłacz swą wielką pięścią walił w grube deski. Obudziło to dwóch strażników: Janka i Semka. Nie byli zachwyceni, że ktoś przerywa im słodki sen. Kasztelan Mirmił surowo zabronił otwierać w nocy bramę, ponieważ obawiał się napadu zbójcerzy, więc wartownicy, niewiele myśląc, chwycili kamienie przygotowane na wypadek pojawiania się pod grodem nieproszonych gości. Nagle grad mniejszych i większych kamieni poleciał w dół na głowy niefortunnych myśliwych. „Auu” – wrzasnął kasztelan, któremu kamień odbił się od żelaznego hełmu – ja ci pokażę, ty szelmo! Będziesz pasł gęsi, a nie pilnował bramy!”Mirmił, Kajko i Kokosz zmykali ile sił w nogach w stronę lasu. Zatrzymali się między drzewami w bezpiecznej odległości. W oddali na tle ciemnego, nocnego nieba widać było zamkniętą bramę i wysoką palisadę grodu.

- Jestem bezdomny! – krzyknął zrozpaczony Mirmił.

- Co teraz będzie? Musimy chyba przenocować w lesie. – stwierdził zasępiony Kajko.

- Wiem! Pojedziemy do mojej ciotki, Jagi. Mieszka tu niedaleko! – zaproponował Kokosz.

- To dobry pomysł. A więc ruszajmy. – ucieszył się kasztelan.

Jeźdźcy znów wjechali w ciemny las. Ruszyli wąską ścieżką w stronę chatki Jagi i Łamignata. Liczyli na to, że tym razem będą mieli więcej szczęścia. Kasztelan, choć na początku był bardzo zły na strażników, teraz stwierdził, że powinien nagrodzić ich za czujność i dokładne wypełnianie rozkazów.

Do czego służy przymiotnik?

 Wiecie już doskonale, że rzeczownik to część mowy, która służy do nazywania różnych elementów naszego świata, zarówno w sensie materialnym (wszystko, co widać) jak i sensie niematerialnym (wszystko, czego naszymi zmysłami nie możemy uchwycić). Rzeczowniki są zatem nazwami rzeczy, osób, zwierząt, zjawisk, ale także pojęć, uczuć. Oto przykłady: chłopiec, pies, drzewo, śnieg, wierność, wdzięczność, wolność.

Te elementy świata możemy opisać dokładniej dzięki przymiotnikowi, który często "stoi" przy rzeczowniku. A zatem chłopiec może być np. wysoki, silny, spokojny itp. a pies - łaciaty, kudłaty, wesoły, śnieg może być zimny, biały lub brudny... I tak dalej... Trudno jest wyobrazić sobie dokładny opis kogoś lub czegoś bez przymiotnika. Zwróćcie uwagę na znaczenie przymiotników w opisie maskotki, który zamieściłem wczoraj.

Moją ulubioną maskotką jest owieczka, którą przywiozłam z wycieczki klasowej do Zakopanego. Nazwałam ją Basia i postawiłam na półce z książkami.

Maskotka jest nieduża, mieści się w kieszeni mojego szkolnego plecaka i czasem zabieram ją ze sobą do szkoły, aby mi było weselej. Owieczka ma mięciutkie, białe futerko i zabawną czuprynkę w tym samym kolorze. Jej pyszczek jest czarny, podobnie jak kopytka na każdej z czterech nóżek. Basia wygląda trochę śmiesznie ze swoimi odstającymi uszami i wielkimi oczami o czarnych źrenicach i złocistych obwódkach. Dodam jeszcze, że na szyi owieczka ma zawiązaną kraciastą chusteczkę. 

Bardzo lubię moją maskotkę, bo zawsze poprawia mi humor, kiedy jestem smutna. 

Czy potrafisz opisać...?

 Na najbliższych lekcjach zajmiemy się opisem przedmiotu. Niby prosta sprawa, ale... Stworzenie dobrego opisu wymaga uważnej obserwacji i nazwania cech opisywanej rzeczy. Musimy pomyśleć, jakie słowa precyzyjnie określą nasz przedmiot. Używajmy wielu przymiotników, zastosujmy czasem jakieś porównanie. Pamiętajmy też o właściwej budowie - kompozycji naszej pracy: pomyślmy o ciekawym wstępie, wyczerpującym rozwinięciu i zgrabnym zakończeniu.

Przyjrzyjcie się temu zdjęciu. Jak opisalibyście wygląd tej maskotki?

A teraz przeczytajcie ten opis:

    Moją ulubioną maskotką jest owieczka, którą przywiozłam z wycieczki klasowej do Zakopanego. Nazwałam ją Basia i postawiłam na półce z książkami.

Maskotka jest nieduża, mieści się w kieszeni mojego szkolnego plecaka i czasem zabieram ją ze sobą do szkoły, aby mi było weselej. Owieczka ma mięciutkie, białe futerko i zabawną czuprynkę w tym samym kolorze. Jej pyszczek jest czarny, podobnie jak kopytka na każdej z czterech nóżek. Basia wygląda trochę śmiesznie ze swoimi odstającymi uszami i wielkimi oczami o czarnych źrenicach i złocistych obwódkach. Dodam jeszcze, że na szyi owieczka ma zawiązaną kraciastą chusteczkę. 

    Bardzo lubię moją maskotkę, bo zawsze poprawia mi humor, kiedy jestem smutna. 

Zwróćcie uwagę:

Jakie informacje znajdują się we wstępie?

Czy opis uwzględnia wszystkie cechy wyglądu maskotki? A może coś trzeba dodać?

O czym informuje zakończenie.

Przeprowadziłem też pewien eksperyment. "Wrzuciłem" ten opis do AI z prośbą o wygenerowanie obrazu. Efekt jest taki:

Oceńcie sami, czy jest podobna do oryginału.

 Dziś krótki tekst o czasowniku. Wyraz ten nazywany dawniej po prostu "słowem" potrzebny jest nam do nazywania tego, co robimy oraz stanów, których doświadczamy: idę, jadę, czekam, rysuję, marzę, rozmyślam, nudzę się... Nie byłoby języka bez czasownika! 😉Tak mi się niechcący zrymowało. Czasownik posiada dużą liczbę różnych form. Zacznijmy od tego, że odmienia się przez osoby: ja jadę, ty jedziesz, on jedzie... itd. oczywiście w liczbie pojedynczej i mnogiej. Ponadto ma też zwykle jakiś czas, na szczęście tylko jeden z trzech: teraźniejszy, przeszły lub przyszły. No i jeszcze rodzaj. Inne formy czasownika poznamy w starszych klasach. 

Zapraszam do rozwiązania krótkiego testu o czasowniku, który znajdziecie tu:

czasownik

Tym razem znów AI wyręczył mnie w trudzie rysowania😁

W co się bawić, czyli Mikołajek u Ananiasza

 Kiedy kolega przychodzi do kolegi albo koleżanka do koleżanki, powstaje czasami problem: Czym się zająć, w co się bawić? No i kiedy dwie (albo więcej) głowy zaczynają pracować, wiadomo, co dwie głowy to nie jedna 😉 to rodzą się w nich różne fajne pomysły. Problem w tym, że te genialne pomysły nie zawsze podobają się rodzicom. Tak właśnie było w przypadku Mikołaja i Ananiasza. Na zakończenie lekcji o tej lekturze porozmawiamy o rozdziale "Idę z wizytą do Ananiasza", a przy tej okazji przećwiczymy umiejętność układania planu wydarzeń. Skorzystamy z aplikacji, którą zamieszczam:

plan wydarzeń